Veenkolonioal pronkjewail
Wildervank vroeger en nu
Voorafgaand aan de start van uw tocht door het Wildervank van toen en nu dit:
de toelichtingen hebben voornamelijk betrekking op de historische foto’s.
U begint bij het voormalige gemeentehuis (1891) aan de Raadhuisstraat.
Vanaf de Raadhuiskade kijkt u richting Veendam en ziet het monument ter
nagedachtenis aan A.G. Wildervanck. Op de prent uit 1912 ziet u naast het
gedenkteken de pastorie van de Nederlands hervormde kerk.
Het kerkgebouw is tegenwoordig Margaretha Hardenberg Cultuurcentrum.
U gaat via de Raadhuisstraat richting Bareveld en komt langs de ooit met klimop begroeide Nederlands hervormde kerk, waarvan de eerste steen werd gelegd op
24 september 1659. De inwijding was op 17 juli 1687. Het oudste gebouw van Wildervank is sinds 2007 in handen van Stichting Wildervanck – Wildervank.
Deze zet zich in voor het behoud van het gebouw en organiseert hierin activiteiten.
Deze boerderij aan de Raadhuiskade werd gebouwd in opdracht van de familie Bos.
Deze had geld vergaard met houthandel. Onder andere met middelen uit het project Herstel Monumentale Boerenerven van Landschapsbeheer Groningen, inzet van de huidige bewoners: de familie Janssen, en vele anderen hebben prieel en omliggende slingertuin hun voormalig aangezicht grotendeels teruggekregen.
Aangekomen bij de 30e Laan kijkt u richting Bareveld. Op de hoek zijn dan al – begin vorige eeuw – modernere panden verrezen. Het pand dat hier aanvankelijk stond, ziet u op de foto rechtsonder: de Eerste Wildervankster Rijwielenfabriek van de gebroeders Baas.
Het verhaal wil, dat er ook auto’s werden verkocht en gerepareerd.
Ook was er verkoop van kachels en huishoudelijke artikelen.
Zoals te zien is, ligt anno 2021 een groot braakliggend terrein in dit stukje Wildervank. Hier stonden een woning en de chemische wasserij Voordenhout, later Moderna.
Deze sloot in 2009 haar deuren. De gebouwen werden afgebroken, de zwaar vervuilde grond gesaneerd en nu is hier woningbouw mogelijk.
Op talrijke plekken langs de veenkoloniale wateren werden schepen gebouwd,
onder andere op de werf en houtzagerij van de gebroeders Steentjes
aan de landzijde van het Oosterdiep.
De Zuiderschool (1860) en de Nutskleuterschool (1885) werden in 1956
vervangen door een modern scholencomplex.
Ruim dertig jaar later volgde afbraak ten gunste van nieuwbouwwoningen.
Op 18 maart 1986 viel het doek voor dit pand waarin Roelf Panjer een groentezaak had.
Het was door de gemeente aangekocht om nieuwbouw van de fusiebasisschool
De Sleutel mogelijk te maken. De Sleutel – ontstaan door het samengaan van Bareveldschool en Zuiderschool – werd in juni 1987 officieel geopend.
U bent aangekomen op de hoek J. Kammingastraat / 48e Laan.
Dat hier ooit brandstofpompen hebben gestaan, is nog steeds zichtbaar.
Neem er maar eens een kijkje! De pompen vormden een inkomstenbron voor het bedrijf van Dreijer, een veelzijdige onderneming op het gebied van mobiliteit. Naast dit pand staat de remise van de Eerste Groninger Tramway-Maatschappij, daarnaast een café.
Wie bij de 54e Laan zijn weg langs het Oosterdiep wilde vervolgen, moest tol betalen.
De tol werd op 1 mei 1931 opgeheven. Op de historische ansicht ziet u tramrails in de weg. Het zijn rails van de paardentramverbinding Zuidbroek – Ter Apel van de Eerste
Groninger Tramway-Maatschappij. Het eerste deel (Zuidbroek – Wildervank)
van deze 41 kilometer lange lijn werd op 17 augustus 1880 geopend en dit uiteraard op feestelijke wijze. De komst van de trein – het traject Stadskanaal – Zuidbroek via Bareveld en Wildervank werd op 1 augustus 1910 geopend – deed ook deze lijn de das om.
U hebt een uitstapje naar de overzijde van het Oosterdiep gemaakt.
Kijkend over het water ziet u nogmaals het tolhuis uit 1867 en zijn directe omgeving
als ook bedrijvigheid in het kanaal. In het middelste huis op de kleinere foto was bijna
een eeuw een grossierderij en bijna zestig jaar een mosterdmakerij gevestigd.
De derde woning bood plek aan een slagerij.
U bent terug op de Bareveldstraat en vijf woningen verder dan het tolhuis.
Het eerste pand op de actuele foto bood gedurende bijna zestig jaar onderdak aan
slagerij Huizing, een begrip in Wildervank en verre omgeving.
De witte woning op de antieke opname verdween om parkeerruimte te kunnen scheppen.
Het verkeersknooppunt in Bareveld in het grijze verleden. Via water of land kan men verschillende kanten op. De boerderij rechts dateert uit 1887. Tijdens de bevrijding van Wildervank werd deze door de geallieerden in brand geschoten. Nu staat op deze plek de boerderij Fenix. Achter de brug ligt de schutsluis Batjeverlaat. Deze regelt het waterpeil tussen het Oosterdiep en het Stadskanaal. Bij een sluis stond vaak niet alleen de sluiswachterswoning, maar er waren ook winkels en een café. De wachtende scheepsbemanning kon zo het een en ander nuttigen en boodschappen doen. Bij het Batjeverlaat is dit niet anders geweest: brood, groenten, fruit, vlees, tabak; het was er allemaal verkrijgbaar. Ook stond hier het café met de toepasselijke naam Batjes Verloat.
Aangekomen in de K.J. de Vriezestraat ziet u en het monument ter nagedachtenis aan hem
en hotel Panman. Klaasjan de Vrieze (1836 – 1915) propageerde het gebruik van kunstmest en heeft als landbouwkundig leraar veel betekend voor de boerenstand.
Het gedenkteken werd op 8 oktober 1919 onthuld. Willem Panman uit Musselkanaal liet het hotel annex stationskoffiehuis in 1910 bouwen.
Het gebouw zou diverse eigenaren, namen en functies krijgen.
Langs het Stadskanaal. Achter de spoorweg is nog een stukje
van hotel Panman zichtbaar.
De christelijke school aan de Bareveld straat. Enkele jaren geleden werd het gebouw ingrijpend gerenoveerd, waarbij het oorspronkelijke karakter behouden bleef. Onderdeel van de opknapbeurt was het veranderen van lokalen in huurappartementen. Bareveld ligt op de grens van de provincies Groningen en Drenthe. Het Groninger gedeelte is een woonwijk in Wildervank. Het Drentse deel heeft wel een eigen plaatsnaambord.
reisden de bezoekers te paard, of ze zaten in een koets of in een sjees. Later kwamen de dagjesmensen per auto. Hun kinderen konden zich in de speeltuin vermaken. Tegenwoordig is het een restaurant en partycentrum. Ook zijn er kegelbanen en
voorzieningen voor vrachtwagenchauffeurs. Huize Bareveld werd halverwege de achttiende eeuw gebouwd als herberg. In 1844/’45 werd deze vervangen door nieuwbouw. Deze stond in Drenthe, de bijbehorende schuur in Groningen.
Huize Bareveld werd in 1924 door brand verwoest waarna wederopbouw volgde.
Een goederentrein van de NS passeert het spoorwegviaduct over de autoweg
N33 bij Bareveld. Van 1910 tot 1954 tuften passagierstreinen van de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij tussen Stadskanaal en Zuidbroek,
hierna reden op dit gedeelte nog slechts goederentreinen. In Wildervank was het station Bareveld een van de twee halteplaatsen. De andere was het station Wildervank,
zie de pagina’s 96 en 97. In 1990 werd de spoorlijn Veendam – Stadskanaal ook gesloten voor goederenvervoer. Het stationsgebouw was al in 1979 gesloopt.
Op het traject Veendam – Stadskanaal rijden sinds 1994 treinen van de museumspoorlijn STAR (Stichting Stadskanaal Rail).
U kijkt richting Wildervank. Links de gevel van het voormalige brugwachtershuis annex tolhuis. De klapbrug dateert uit 1872 en werd geplaatst na verwijdering van de hier gelegen dam. Op de Bareveldkade ziet u de in 1871 gebouwde aardappelmeelfabriek Everts, Hora Adema en Co, in 1914 voortgezet als Coöperatieve Aardappelmeelfabriek Bareveld en in 1935 gesloten.
De Bareveldstraat met nog volop ruimte voor bebouwing. Het water is het verlengde Oosterdiep / Stadskanaal, de verbinding tussen Oosterdiep/Stadskanaal en Grevelingkanaal. Op de voorgrond van de kleurenfoto: het restant van een aspergeversperring. Dit is een groep van naar voren gerichte ijzeren staken die in de grond zijn verankerd. Deze versperringen werden in de Tweede Wereldoorlog veel gebruikt om tanks de doorgang te beletten.
De openbare lagere school (1922) op de hoek 60e Laan/Westerdiep.
U gaat vervolgens langs het Westerdiep.
word vervolgd……