Een prachtige opname van de Torenstraat uit de jaren twintig met rechts de rentenierswoning van de familie J. van der Steeg (nu Studio 22) gebouwd
in 1912. Daarnaast de woning die werd gebouwd voor notaris Stheeman
(nu fam. M. Appeldoorn). Links de oude woning van de gezusters Palmer,
die in 1929 werd vervangen door het winkelpand van Siefko Diekema,
later Harm Cannegieter en Bert van der Laan.
Scheemda is ontstaan als nederzetting in een in cultuur gebracht veengebied. Oorspronkelijk waren het twee dorpjes, Scheemda en Eexta, die in de loop der eeuwen samengroeiden tot één dorp. Scheemda gold lange tijd als een echt landbouwdorp, een dorp met boerderijen tussen groene weiden, goudgeel graan en omgeploegde klei in herfst en winter. Die klei was afgezet door vroegere Dollardoverstromingen en zorgde in
de 19e eeuw voor vruchtbare grond.
De welvaart uit die jaren is goed te zien aan de grote boerderijen aan de Oosterstraat,
de Stationsstraat en Scheemderzwaag.
Het grootste deel van de samenleving vond haar broodwinning in de landbouw.
Er waren stelmakers en wagenmakers, grofsmeden die hoepels en ijzerwerk maakten en smederijen waar boerenpaarden van hoefijzers werden voorzien.
Daarnaast bestond er handel en nering, vooral na de aanleg van het Trekdiep van Groningen naar Winschoten. Beurt- en vrachtschepen deden de Diepswal aan, vee en graan uit het Oldambt werden ingescheept voor markten en beurzen in Groningen, en uit het veengebied werd turf aangevoerd. Passanten, schippers en scheepsjagers konden gebruik maken van de tapperijen, logementen en het winkelaanbod.
Na de komst van de Fransen in 1795 veranderde er veel. Maatschappelijke taken van de kerken werden overgenomen door het burgerlijk bestuur.
Vanaf 1808 vormden Scheemda en Eexta samen met de dorpen Nieuw Scheemda
en ’t Waar, en na 1821 met Westerlee en Heiligerlee, de gemeente Scheemda.
Een gemeentehuis was er niet; men vergaderde in één van de logementen.
Gaandeweg werden de gemeentelijke taken uitgebreid en kreeg men in 1907 de beschikking over een gemeentehuis. In 1904 was al een gemeentewapen verleend; de profeet Nehemia met troffel en zwaard als symbool voor ‘Bouwen en bewaren’.
In 1964 werd de naam Eexta opgeheven en geldt sindsdien
voor het hele dorp de naam Scheemda.In 1990 werden de voormalige gemeenten Nieuwolda en Midwolda door een herindeling samengevoegd met Scheemda. Sedert 2010 maakt Scheemda onderdeel uit van de gemeente Oldambt.
De Torenstraat in 1913. Rechts de drankenhandel van Jasper Goeman Bos,
daarnaast koperslager J.P. van der Velde. Links de bakkerij van Jan Wierenga,
die op 18 juli 1914 in vlammen opging (nu Galerie Beeldkracht),
en verderop de villa van de familie Ter Haseborg.
Op de hoek van de Brugstraat en de Winschoterstraat (vanaf 1969 Esbörgstraat)
het statige gemeentehuis, in 1878 als postkantoor gebouwd en in 1906 in gebruik
genomen als gemeentehuis. Links Hotel Panman. Foto uit 1960.
De Torenstraat in 1917 Links slagerij Klaassens, daarnaast het pand waar
mevr. A. Veersema-Hekman tot 1907 een manufacturenwinkel dreef.
Rechts het nieuwe pand (1916) van de rijwielen- en motorenzaak van E. Smid,
waarin ook bakkerij P. de Vries was gevestigd.
Rechtsachter de woning van schoolmeester M. Kamps.
Links het huis dat de familie Ter Haseborg in 1904 liet bouwen.
Tot de jaren zestig woonden hier de dames Ter Haseborg.
Rechts het pand van houthandelaar G.A. Crol,
dat vermoedelijk werd gebouwd in 1808. Foto ca. 1909.
De Brugstraat in 1917 met links het gemeentehuis.
Rechtsvoor, op de hoek met de Torenstraat, het oude pand waarin
de ongehuwde gezusters Palmer woonden.
De Brugstraat in een zomers licht, met links de kruidenierswinkel annex apotheek
van H. Trof. Daarnaast het huis van graanhandelaar Wiepko Haan,
dat werd gebouwd in 1908. Foto uit 1913.
De Brugstraat in de richting van de Torenstraat rond 1935, met de in 1896 vervaardigde basculebrug over het Winschoterdiep. Links het huis van burgemeester
H.K. Venema (later kapper Smit) en de kapperszaak van coiffeur A. Berghuis.
Rechts Hotel Hoen.
Links de klapbrug over het oude Winschoterdiep, die de Brugstraat met de Stationsstraat verbond, omstreeks 1950. Het nieuwe postkantoor (midden) werd in 1906 in gebruik genomen. Eerder stond hier hotel Oldambt. Rechts de woning van dokter De Haas.
De Oosterstraat richting Midwolda in 1913. Links de boerderij van J. van der Steeg
(nu A. Eriks) en rechts die van de familie C.E.E. Buseman (afgebrand in 1969).
Rechtsachter de woning van dokter Nauta.
De Oosterstraat omstreeks 1900. Links de smederij en ijzerwinkel van Willem Rozeboom. Daarnaast de drukkerij van Bernardus (Beentje) Wind met een bordje aan de gevel. Daarachter boerderij Ter Haseborg.
De Oosterstraat richting de toren met links de winkel van Graalman,
later verbouwd tot het Groene Kruis gebouw. Foto omstreeks 1910.
De Oosterstraat richting de toren in 1917. Dit gedeelte heette van 1908 tot 1927 Kerkstraat. Linksachter de oude pastorie uit 1761. Rechts de villa van rustend landbouwer
Reint Boelman (voordien dokter Heckman).
De Oosterstraat in de omgeving van Sportpark d’Oosterd in de jaren twintig.
Op de voorgrond de woning van Wieto Brons uit 1885.
Daarnaast de rentenierswoningen van de families Nanninga, Ten Have en Toxopeus.
Het Kerkpad omstreeks 1960. Hier waren vroeger enkele winkeltjes gevestigd,
alsmede het café van Jan Leeraar.
De Kerkstraat omstreeks 1960. Rechts drukkerij Van Zonneveld, links schoenenhuis
Van der Heide, kapper Udo van Groenenbergh, horlogerie Hugo Hörz en Garage Alles.
De Kerkstraat omstreeks 1915. Rechts de kruidenierswinkel van Albert Buining.
Op deze plaats verrees in 1928 de garage van Jannes Herman van Cingel
en August Schöneborn (later Garage Alles).
De Havenstraat omstreeks 1960. Rechtsvoor het kruidenierswinkeltje van
Grietje Buurmeijer, daarnaast fotohandel Evert Luppes en de galanteriewinkel
van Joke Groenbroek. Vervolgens het pand van kapper Albert Schreuder.
De Molenstraat in 1936 met de toren van de oude gereformeerde kerk als herkenningspunt. Daarnaast de radiozaak van Harm Vedder.
Links de schuur van Café Viëtor, daarnaast bakker Bakker.
De Molenstraat vanaf de voormalige gereformeerde kerk, richting de Kerkstraat, met rechts de pastorie. De ansichtkaart werd in 1913 in omloop gebracht.
Een beeld van de Molenstraat uit 1913. Links de bakkerij van G.H. Bakker.
Verderop is links de oude roggemolen te zien, waaraan de Molenstraat (in de volksmond
nog steeds Meulenhöm) zijn naam te danken heeft.
In 1930 werd de Zwaagsterweg vereeuwigd. De buurtschap Scheemderzwaag ontstond langs de oude dijk van 1597.
De Kerklaan met links de Coöperatieve Boerenleenbank, die in 1960 in gebruik werd genomen. Directeur was J.H. Koster.
Een blik vanaf de brug in de Brugstraat richting de Poststraat in 1913,
met het oude Winschoterdiep. Links een stukje van Hotel Hoen met de mooie veranda, die afkomstig was van het voormalige Hotel Crol, dat stond op de plek waar in 1906 het postkantoor werd gebouwd.
Het gebouwtje achteraan op de Poststraat werd in 1913 gebouwd als elektrische centrale voor de levering van stroom in Scheemda. Later was het noodslachthuis, brandweerkazerne en tenslotte jeugdcentrum De Doofpot.
Het Waterschapsgebouw aan de Hogeweg kwam in 1967 gereed.
Het deed vanaf oktober 1968 vele jaren dienst als trouwlocatie, aangezien het gemeentehuis daarvoor niet meer geschikt was.
De Hogeweg in 1958. Links de dokterswoning van M.M. de Haas,
daarnaast tandarts W. Keverling Buisman en molenmaker Albert Roemeling.
Rechts de coöperatie De Volharding (kruidenierswinkel).
De Winschoterstraat met op de achtergrond hotel Panman omstreeks 1918.
Rechts (sinds 1906) het gemeentehuis, in 1878 gebouwd als postkantoor.
De Winschoterstraat rond 1925, met links het legendarische hotel Panman.
In het witte huis aan de overkant woonde burgemeester De Beer.
De Esbörgstraat heeft haar naam te danken aan de Esbörg, die werd gebouwd als woonhuis van de familie Hesse. Het was onder meer dokterswoning van dr. Hobbel en het woonhuis van de familie Mellema en burgemeester S.R. Knottnerus. In 1954 werd het
jeugdherberg annex dorpshuis.
De Winschoterweg, nu Esbörgstraat, omstreeks 1950.
Links de kruidenierswinkel van Holwerda. Verderop de rijwielzaak van Klooster.
Rechts het Winschoterdiep met de aanlegplaats van het turfschip van Aries Hoogerman.
De voormalige Winschoterweg langs de trekvaart richting Heiligerlee met rechtsachter de zaagmolen van Lemminga achteraan de Zaagmolenlaan.
De Scheemdermeerlaan, nog onverhard, omstreeks 1960.
Eerder aangeduid als Scheemdermeerpad.
De Dwarslaan omstreeks 1935. Oorspronkelijk de toegangsweg naar het
zgn. ‘Lutje börgje’ aan het oude Winschoterdiep.
De Stationsstraat in 1917. Links de monumentale woning van Simon Hovinga,
later onder meer gemeente-architect W.L.R. Poelstra (bureau gemeentewerken),
sociale dienst en dr. K. van Loo.
De Wijkstraat kreeg haar naam bij het afscheid van
burgemeester Everhardus Wijk in 1923.
De Stationsstraat 1925. Links de drie in 1920 gebouwde geschakelde woningen die de namen Geloof, Hoop en Liefde kregen.
De villa’s Rotsburgh en Juliana van de families J. Haan en A. de Groot
aan de Stationsstraat omstreeks 1927.
De Rotsburg is een fraai voorbeeld van de Amsterdamse School.
De Plantsoenlaan met het flatgebouw ‘Parkzicht’ dat in 1952 werd gesticht door het Comité Plaatselijke Belangen.
De aanleg van de Parklaan werd samen met de Plantsoenlaan in 1950 voltooid.
Links het politiebureau. Foto uit 1958.
Villa Lina van de familie Ten Have aan de Stationsstraat kort na bouw in 1913.
Rechtsachter de huizen die in 1954 moesten verdwijnen ten behoeve van de
aanleg van het nieuwe kanaal. De familie Van der Horst wijzigde de naam van de villa in 1963 in Eexterhorst.
Word vervolgd……