Pastoorhuis naast de R.K. kerk aan de Feiko Clockstraat 228 Rijksmonument
Te rechterzijde aan de St. Willibrorduskerk aangebouwd de eveneens van 1896 daterende en door Nicolaas Molenaar ontworpen pastorie. Ook hier een terreinbegrenzing door een eenvoudig eind-19e-eeuws gietijzeren hek. In de rooilijn gelegen uit donkere baksteen opgetrokken twee lagen tellend gebouw onder met leien gedekte schilddaken. Sobere detaillering met onder andere T-vensters waarboven segmentvormige of halfronde boogvelden met siermetselwerk. Eenvoudige pastorie uit 1896 en eenvoudig eind-19e-eeuws gietijzeren hek van belang wegens hun relatie met de eveneens beschermde St. Willibrordus Kerk. Mechanisch torenuurwerk J. van de Kerkhof, Aarle-Rixtel.
De Sint Willibrorduskerk in Oude Pekela sluit binnenkort de deuren. Op Tweede Paasdag wordt de laatste mis in de rooms-katholieke kerk gehouden. Tijdens een viering zondag gaf bisschop Ronald Cornelissen uitleg aan kerkgangers over de voorgenomen sluiting.
Buiten de kerk reageren bezoekers gelaten. ‘Mijn overgrootvader was hier bij de eerste mis, ik ben bij de laatste’, zegt een vrouwelijke kerkganger. ‘Ik ben hier groot geworden’, zegt een ander.
Combinatie van factoren
Volgens de bisschop speelt een combinatie van factoren mee bij de sluiting. ‘We redden het gewoon niet, soms financieel niet, soms door een tekort aan vrijwilligers en soms omdat het kerkbezoek heel laag is.’ Op termijn moest volgens de bisschop daarom de kerk in Oude Pekela sluiten.
In april wordt bovendien de kerk gerestaureerd vanwege schade door aardbevingen. ‘Het duurt zeker een jaar voordat de kerk weer open kan’, zegt Cornelissen. Daarop is besloten de kerk definitief met Pasen al te sluiten. ‘We hebben ook bij corona gemerkt dat als je een kerk een jaar dicht doet of langer, mensen afhaken. Die gaan ergens anders naartoe of zijn gewend om de viering via livestream te volgen. Dus wat hou je op een gegeven moment nog over?’
Vragen en frustratie
Onder de bezoekers leven ook veel vragen. ‘Waarom deze kerk en niet een andere?’, vraagt een kerkganger zich af. ‘Waarom eerst renoveren en dan alsnog verkopen?’ vraagt een ander. ‘En waar gaat dat geld dan naartoe?’
‘Er was iemand die best geëmotioneerd was en dat snap ik ook wel,’ zegt Cornelissen. ‘Als je hier bent opgegroeid, je hier bent gedoopt, wellicht getrouwd, of je je ouders vanuit de kerk begraven hebt, dan heb je een emotionele band met zo’n gebouw.’
Volgens bisschop Cornelissen is de keuze gemaakt door het bestuur van de parochie, dat een gebouwenplan opstelde voor de komende jaren. ‘De andere geloofsgemeenschappen in deze regio zijn sterker’, zegt hij. ‘Daar zijn meer vrijwilligers en meer reuring.’
Maar niet alle kerkgangers tonen onbegrip voor de sluiting. ‘Mensen zijn niet blind en doof en die zien ook wel dat de gemeenschap broos is, dat het ook allemaal niet kan.’
Minder gelovigen
De sluiting past in een bredere ontwikkeling. In Nederland neemt het aantal mensen dat bij een kerk hoort al tientallen jaren af. Inmiddels rekent bijna 6 op de 10 volwassenen zich tot geen enkele kerk.
Die ontkerkelijking begon al in de jaren zestig en speelt ook in Oost-Groningen, ziet Cornelissen. ‘60, 70 jaar geleden waren dat bloeiende plekken, maar heel veel katholieken zijn weggegaan of oud geworden. We zien dat het aantal katholieken en kerkbezoeken zijn gekrompen.’
Cornelissen: ‘Het in de lucht houden kost ontzettend veel geld elk jaar. Ik was enkele weken geleden in een parochie, die heeft per jaar een tekort van 400.000 euro. Dat houd je natuurlijk niet lang vol.’
Toch ziet de bisschop ook voorzichtig hoopvolle signalen. Volgens hem melden zich de laatste tijd juist weer meer jongeren bij de kerk. ‘Met Pasen zal ik dertien jongeren dopen in Veendam’, zegt hij. ‘Dat is jarenlang niet voorgekomen, dat is er normaal nul of één.’
Wat er na de restauratie met het kerkgebouw gebeurt, is nog niet bekend. Cornelissen: ‘We zetten erop in dat het gebouw blijft en dat het een mooie andere functie voor de gemeenschap krijgt, maar we zullen het dan niet meer als vierplek hebben.’
De opbrengst van een eventuele verkoop wordt volgens de bisschop gebruikt om de andere kerken in de regio in stand te houden.
Voor de kerkgangers uit Oude Pekela betekent de sluiting dat zij voor vieringen moeten uitwijken naar andere plaatsen in de regio, zoals Winschoten en Veendam. De Sint-Bonifatiuskerk in Nieuwe Pekela is nu nog een optie, maar ook deze kerk dreigt op termijn te sluiten.
Niet alle kerkgangers zijn van plan om naar een van de andere kerken te gaan, zegt een bezoeker: ‘Als deze kerk sluit, volg ik de mis wel op tv.’
Aardbevingsschade St. Willibrorduskerk Oude Pekela: Benefietconcert moet restauratie dichterbij brengen.
OUDE PEKELA (15 november 2025) – De monumentale katholieke St. Willibrorduskerk uit 1895 heeft forse aardbevingsschade opgelopen. In het Rijksmonument zijn scheuren zichtbaar, pleisterwerk is aangetast en op meerdere plaatsen is de vloer verzakt. In de karakteristieke oude vloertegels loopt een dikke scheur. Volgens het bestuur is er geen acuut gevaar en kunnen kerkdiensten gewoon doorgaan, maar een omvangrijke restauratie is noodzakelijk.
Aardbevingsschade en sluiting voor vieringen: toekomst St. Willibrorduskerk onzeker
OUDE PEKELA (9 maart 2026) – Op Tweede Paasdag wordt in de St. Willibrorduskerk de laatste Heilige Mis gevierd.
De monumentale St. Willibrorduskerk uit 1895 heeft forse aardbevingsschade opgelopen. In het Rijksmonument zijn op meerdere plekken scheuren zichtbaar, het pleisterwerk is aangetast en delen van de vloer zijn verzakt. In de karakteristieke oude vloertegels loopt inmiddels een duidelijke scheur. Een omvangrijke restauratie is noodzakelijk om verdere schade te voorkomen.
Waarom is er geen plan voor de St. Willibrorduskerk in Oude Pekela
Burgemeester Jaap Kuin van Pekela dringt erop aan snel te overleggen met het bisdom Noord-Nederland over de toekomst van de St. Willibrorduskerk in Oude Pekela. Na een drukbezochte, emotionele bijeenkomst van parochianen deze week bleek volgens Kuin dat er geen concreet plan bestaat voor het iconische kerkgebouw, dat na de laatste dienst op Tweede Paasdag gesloten wordt. Dat gebrek aan visie baart hem zorgen: hij wil voorkomen dat de kerk verloederd en eenzelfde lot ondergaat als een jarenlang leegstaande houtzagerij in de gemeente.
Volgende week spreekt Kuin met het bestuur van de Oost-Groninger parochie — waartoe vijf katholieke kerken behoren — om te horen hoe de kerk na de sluiting wordt beveiligd en onderhouden. Hoewel er nog ongeveer een jaar herstelwerkzaamheden plaatsvinden in verband met aardbevingsschade, vindt Kuin dat het bisdom en het parochiebestuur verantwoordelijk zijn voor toezicht en beveiliging zodra de erediensten stoppen. De gemeente wil actief meedenken over oplossingen en vraagt betrokkenheid bij de besluitvorming; Kuin was verbaasd dat de gemeente niet eerder is geraadpleegd en vroeg bijvoorbeeld of antikraak mogelijk wordt.
Het parochiebestuur heeft aangegeven het beheer en onderhoud van de begraafplaats wel te blijven verzorgen, wat voor de gemeente een zorg minder is. Algemeen past de situatie in een breder beeld van kerksluitingen in Nederland door teruglopende ledenaantallen en financiële krapte.
laatste kerkdienst
Op Tweede Paasdag (maandag 06 april 2026) vindt de laatste kerkdienst plaats in St Willibrorduskerk Oude Pekela. Daarna sluit de kerk. (Foto: Archief/Corne Sparidaens)
zondag 8 maart 2026 (bron rtv noord)
OUDE PEKELA – De Sint Willibrorduskerk zal binnenkort haar deuren sluiten. Op Tweede Paasdag wordt de laatste mis gehouden in de rooms-katholieke kerk. Daarmee komt een einde aan tientallen jaren kerkelijk leven op deze plek.
Tijdens de zondagse viering gaf Ronald Cornelissen van het Bisdom Groningen-Leeuwarden toelichting op het besluit. Volgens het bisdom spelen meerdere factoren een rol bij de sluiting, waaronder teruglopend kerkbezoek, een tekort aan vrijwilligers en financiële uitdagingen.
Daarnaast staat er binnenkort een restauratie van het kerkgebouw gepland vanwege schade door aardbevingen. Die werkzaamheden zullen naar verwachting ongeveer een jaar duren. In combinatie met de afnemende betrokkenheid bij de parochie is besloten om de kerk niet opnieuw te openen voor vieringen.
Het besluit is genomen in het kader van een breder gebouwenplan van de parochie voor de komende jaren. Binnen de regio blijken andere geloofsgemeenschappen meer draagkracht te hebben, met meer vrijwilligers en meer activiteiten.
De sluiting van de kerk past in een landelijke ontwikkeling waarbij steeds minder Nederlanders zich verbonden voelen met een kerk. Het aantal kerkgangers en actieve parochianen is de afgelopen decennia sterk afgenomen, ook in Oost-Groningen.
Wat er na de restauratie met het kerkgebouw gaat gebeuren, is nog niet vastgesteld. Het bisdom wil graag dat het gebouw behouden blijft en een nieuwe functie krijgt voor de gemeenschap. De opbrengst van een eventuele verkoop zou gebruikt worden om andere kerken in de regio te ondersteunen.
Voor de katholieke gelovigen uit Oude Pekela betekent de sluiting dat zij voortaan voor vieringen moeten uitwijken naar kerken in omliggende plaatsen, zoals Winschoten en Veendam. Ook de Sint-Bonifatiuskerk is nog een mogelijkheid, al is ook daar de toekomst onzeker.
2021
2021
2021
2014
2010
1992
De Sint-Willibrorduskerk aan de Feiko Clockstraat 228 Rijksmonument
De Sint-Willibrorduskerk is een rooms-katholieke kerk, ook wel genoemd de Roomse Toren, de toren is 65 meter hoog.
Naar ontwerp van Nicolaas Molenaar gebouwde in 1896 gewijde neogotische kruisbasiliek met 3/5 gesloten apsis en rechthoekige zijkapellen. Met leien gedekte toren. Toren met twee nissen aan iedere zijde, frontale en hoge naaldspits. Spitsboogvensters. Het terrein begrensd door een eenvoudig eind-19e-eeuws gietijzeren hek.
Karakteristiek in de lintbebouwing langs het Pekeler Hoofddiep gesitueerd en ten opzichte van de rooilijn teruggeplaatst, uit donkere baksteen opgetrokken gebouw, waarvan de plattegrond de dispositie weerspiegelt.
Het interieur is uitgevoerd in lichtere steensoorten: de bundelpijlers in helderrode steen met natuurstenen lijstkapitelen en hardstenen basementen; de ribben en gordelbogen in rode, de gewelfschelpen in gele baksteen; de muurvlakken zijn gepleisterd.
De vensters van koor en zijkapellen zijn kleurig beglaasd.
De neogotische inventaris – waaronder drie altaren in kalksteen, de preekstoel, heiligenbeelden en lichtarmaturen – uit het Utrechtse atelier Menegelberg – geheel intact.
Twee-klaviers orgel gebouwd door C.B. Adema en Zonen in 1888.
In 1896 gewijde neogotische kruisbasiliek van belang wegens haar karakteristieke ligging, haar architectonische vormgeving, haar inventaris-onderdelen en de eind-19e-eeuwse gietijzeren terreinbegrenzing.
